Cito-toets: wat meet hij en hoe help je je kind?
De Cito-toets is de toets van het leerlingvolgsysteem Leerling in beeld, die je kind vanaf groep 3 een of twee keer per jaar maakt. Hier lees je wat er per groep in zit, hoe je de uitslag leest en hoe je thuis helpt zonder te stampen.
Liever op papier? Gratis werkbladen om te printen
Meestal in groep 3 tot en met 8
Oefenen in de stijl van de Cito-toets
Kies de groep. Dit zijn eigen oefenvragen in de stijl van de toetsen, geen echte toetsvragen. Bij een fout krijg je een tip.
De Cito-toets in het kort
- Met "de Cito" bedoelen de meeste ouders de toetsen van Leerling in beeld, het leerlingvolgsysteem van Cito voor groep 3 tot en met 8.
- Getoetst worden onder meer rekenen-wiskunde, begrijpend lezen, spelling en technisch lezen. De school kiest welke toetsen en wanneer.
- De uitslag is een niveau (I tot en met V, of A tot en met E) of een functioneringsniveau zoals E5. De groeilijn zegt meer dan één score.
- Cito raadt af om speciaal voor de toets te oefenen. Gewoon bijhouden wat in de klas aan bod komt, helpt wel.
Wat is de Cito-toets precies?
Elke basisschool volgt met een leerlingvolgsysteem hoe kinderen vooruitgaan in taal en rekenen. Veel scholen gebruiken daarvoor Leerling in beeld van Cito. Dat is de opvolger van het oude Cito LVS. Ouders en leerkrachten zeggen nog steeds vaak gewoon "de Cito".
Een Cito-toets is iets anders dan de toets aan het eind van een hoofdstuk. Zo'n methodetoets kijkt of je kind de stof van de laatste weken beheerst. De Cito-toets kijkt breder. Er staan ook opgaven in die je kind nog niet gehad heeft. Zo ziet de leerkracht hoe ver je kind al is en hoeveel het gegroeid is sinds de vorige keer.
Op de computer zijn de toetsen adaptief. Gaat een opgave goed, dan wordt de volgende moeilijker. Gaat hij fout, dan wordt de volgende makkelijker. Een kind dat moeilijke vragen krijgt, doet het dus juist goed. Dat is fijn om vooraf te vertellen. Scholen mogen de toetsen ook op papier afnemen.
Niet elke school werkt met Cito. Andere scholen gebruiken de IEP-toets van Bureau ICE of Boom LVS. In groep 8 maakt je kind daarnaast de doorstroomtoets. Die heette vroeger de Cito eindtoets.
Cito-toets per groep: groep 3 tot en met 8
Leerling in beeld kan rekenen-wiskunde, begrijpend lezen, taalverzorging (spelling van gewone woorden en van werkwoorden, en leestekens), technisch lezen met AVI en DMT, woordenschat, begrijpend luisteren en Engels toetsen. De school kiest welke onderdelen ze afneemt en in welke groep. Dit komt bij rekenen en taal ongeveer aan bod.
Cito-toets groep 3
De eerste Cito-toetsen, meestal halverwege het jaar (M3) en aan het eind (E3). Bij rekenen: tellen, splitsen en plus en min tot 20, en getallen tot 100 herkennen. Bij taal en lezen: klanken en korte woorden lezen en schrijven, en de leestoetsen voor de AVI-niveaus en de DMT.
Cito-toets groep 4
M4 en E4. Bij rekenen: plus en min tot 100, de eerste tafels, klokkijken en geld. Bij taal: spelling met lange en korte klanken, vlot lezen en korte teksten begrijpen.
Cito-toets groep 5
M5 en E5. Bij rekenen: alle tafels, delen, getallen tot 1000, de klok, meten en wegen. Bij taal: spellingregels zoals -d of -t aan het eind, en langere teksten. Werkwoordspelling begint meestal in groep 5, met de tegenwoordige tijd.
Cito-toets groep 6
M6 en E6. Bij rekenen: breuken, kommagetallen, onder elkaar rekenen en oppervlakte. Bij taal komt in groep 6 de verleden tijd erbij bij werkwoordspelling, en je kind zoekt de hoofdgedachte van een tekst. Veel scholen kijken vanaf nu ook naar de uitslagen voor het schooladvies.
Cito-toets groep 7
M7 en E7. Bij rekenen: procenten, verhoudingen, schaal, breuken en kommagetallen. Bij taal: werkwoordspelling, leestekens, feit en mening en tabellen lezen. Bij Leerling in beeld hoort bij E7 een verwacht toetsadvies. Wat dat is, met oefenvragen voor dit jaar, staat bij Cito oefenen groep 7.
Cito-toets groep 8
Soms nog een toets halverwege het jaar (M8). Die telt niet als doorstroomtoets. De belangrijkste toets van groep 8 is de doorstroomtoets, eind januari of begin februari. Gebruikt de school de toets van Cito, dan heet die Leerling in beeld doorstroomtoets. Wat erin zit en hoe je kind oefent, lees je bij Cito-toets groep 8.
Bij rekenen-wiskunde staan de meeste opgaven in een verhaaltje met een plaatje. Je kind moet dus ook goed lezen wat er gevraagd wordt. Daarom helpt oefenen met redactiesommen vaak meer dan alleen kale sommen.
Zo ziet een rekenopgave in Cito-stijl eruit (groep 5)
Een kaartje voor het zwembad kost 4 euro. Hoeveel euro kosten 6 kaartjes?
Eerst: wat wordt er gevraagd? De prijs van 6 kaartjes. Dus 6 × 4 = 24 euro. Dit is een eigen voorbeeld, geen vraag uit een echte toets.
Cito-scores: de uitslag lezen, van niveau I tot en met V
Op het rapport of in het ouderportaal zie je een of meer van deze dingen:
- Vaardigheidsniveau I tot en met V (of A tot en met E). Dat vergelijkt je kind met andere kinderen in dezelfde groep in heel Nederland. De school kiest of ze cijfers of letters gebruikt. Zie de tabel hieronder.
- Functioneringsniveau, van M3 tot en met E8. Dat zegt bij welk moment de score past. Haalt je kind aan het eind van groep 5 niveau E5, dan zit het precies op het verwachte niveau. Haalt het E6, dan is het verder dan verwacht.
- Een groeilijntje. De kleur laat zien of je kind sneller, ongeveer zoals verwacht of langzamer groeit dan verwacht.
| Niveau | Wat het ongeveer zegt |
|---|---|
| I of A | Hoog, ruim boven het gemiddelde |
| II of B | Boven het gemiddelde |
| III of C | Rond het gemiddelde |
| IV of D | Onder het gemiddelde |
| V of E | Ruim onder het gemiddelde |
Hoeveel procent van de kinderen in elk niveau valt, verschilt per indeling. Vraag de leerkracht welke indeling de school gebruikt.
Naast het niveau is er bijna altijd een vaardigheidsscore. Dat is een getal dat elk jaar hoger hoort te worden. Zo zie je de groei. De school bepaalt of je het vaardigheidsniveau of het functioneringsniveau te zien krijgt. Cito zegt zelf dat je vooral naar de groei moet kijken en het rapport kunt gebruiken als begin van een gesprek met de leerkracht.
Wat is een goede Cito-score?
Veel ouders zoeken naar een "Cito-score" als 535. Die scores van 501 tot en met 550 hoorden bij de oude Centrale Eindtoets in groep 8. Die toets bestaat sinds schooljaar 2023-2024 niet meer. De doorstroomtoets van Cito, de Leerling in beeld doorstroomtoets, heeft scores van 151 tot en met 200. Voor de toetsen in groep 3 tot en met 7 is er geen getal dat "goed" is. Een III betekent gemiddeld, en een lijn die omhoog gaat is goed nieuws.
Cito-toetsen en het schooladvies
De uitslagen van de Cito-toetsen helpen de leerkracht om het schooladvies te geven. Veel scholen kijken daarbij vooral naar groep 6, 7 en 8. Maar het advies hangt ook af van hoe je kind werkt, hoe gemotiveerd het is en wat de leerkracht in de klas ziet.
Op scholen met Leerling in beeld kan de school aan het eind van groep 7 een verwacht toetsadvies zien. Lees daarover meer op de pagina over Cito groep 7. Dat verwachte toetsadvies is in de plaats gekomen van de vroegere Entreetoets. Wat er met die toets gebeurd is, staat op de pagina over de Entreetoets groep 7.
Thuis helpen zonder stampen
Cito raadt af om speciaal voor de toetsen te oefenen. Een kind dat vlak voor de toets veel stampt, krijgt een uitslag die niet klopt met wat het in de klas laat zien. Dan krijgt het misschien niet de hulp die het nodig heeft. Dit kun je wel doen:
- Houd het hele jaar bij wat in de klas aan bod komt. Vraag de leerkracht waar je kind nu mee bezig is en oefen daar af en toe tien minuten mee.
- Lees elke dag. Dat helpt bij technisch lezen, bij begrijpend lezen en bij verhaaltjessommen tegelijk.
- Laat je kind één keer zien hoe zo'n opgave eruitziet. De oefening hierboven is daarvoor. Een kind dat de vorm kent, schrikt minder.
- Vertel dat moeilijke vragen erbij horen. Bij een adaptieve toets zijn ze juist een teken dat het goed gaat.
- Vraag na de toets hoe het ging, niet wat de score was.
Gratis werkbladen in de stijl van de Cito-toets
Om te printen, in zwart-wit. De antwoorden staan op de laatste pagina.
- Rekenen groep 4groep 4, pdf met antwoordenGratis printen
- Rekenen groep 5groep 5, pdf met antwoordenGratis printen
- Rekenen groep 6groep 6, pdf met antwoordenGratis printen
- Spellinggroep 4 tot en met 6, pdf met antwoordenGratis printen
Waar kinderen vaak op vastlopen bij de Cito-toets
- Ze lezen de vraag bij een verhaaltjessom maar half. Laat je kind eerst in eigen woorden zeggen wat er gevraagd wordt, en pas dan rekenen.
- Ze schrikken van opgaven die ze nog niet gehad hebben. Leg uit dat die erin horen, en dat overslaan of een goede gok helemaal oké is.
- Ze haasten zich. Rustig lezen en de som nog even nakijken levert meestal meer op dan als eerste klaar zijn.
Zo help je thuis bij de Cito-toets
- Lees elke dag een kwartier samen, of laat je kind voorlezen. Kies boeken die je kind leuk vindt, ook strips tellen mee.
- Reken mee in het dagelijks leven: wisselgeld, reistijd, de helft van een recept.
- Oefen kort, bijvoorbeeld tien vragen per keer, en stop als het niet meer leuk is.
- Zorg op toetsdagen voor genoeg slaap en een ontbijt. Meer voorbereiding is niet nodig.
Toetstraining groep 7
Rekenen, taalverzorging, begrijpend lezen en studievaardigheden in meerkeuzevragen in zes weken. Elke dag een kort onderdeel, met uitleg voor jou en alle antwoorden.
Vragen over de Cito-toets
Wat is een goede Cito-score?
Bij de toetsen van groep 3 tot en met 7 is niveau III gemiddeld, I en II zijn hoger. Een functioneringsniveau dat past bij het moment, zoals E5 aan het eind van groep 5, is precies op schema. De bekende scores van 501 tot 550 hoorden bij de oude eindtoets in groep 8, die niet meer bestaat.
Moet je oefenen voor de Cito-toets?
Cito raadt het af, omdat de uitslag dan niet meer klopt met wat je kind echt kan. Wat wel helpt: het hele jaar kort meeoefenen met wat in de klas aan bod komt, en je kind één keer laten zien hoe de vragen eruitzien.
Wanneer zijn de Cito-toetsen?
De school bepaalt dat zelf. Cito vergelijkt de scores met een begin-, midden- en eindmoment. Het midden (M) valt tussen december en maart, het eind (E) tussen april en juli. Veel scholen toetsen rond januari en rond juni.
Wat is het verschil tussen Cito en Leerling in beeld?
Cito is het bedrijf dat de toetsen maakt. Leerling in beeld is de naam van het leerlingvolgsysteem van Cito, de opvolger van het oude Cito LVS. Als ouders "de Cito" zeggen, bedoelen ze meestal deze toetsen.
Telt de Cito-toets mee voor het schooladvies?
De leerkracht kijkt naar de uitslagen van een paar jaar, vaak vooral groep 6, 7 en 8. Daarnaast tellen ook werkhouding, motivatie en wat de leerkracht in de klas ziet. Eén toets bepaalt het advies niet.
Past hier ook bij
Alles van toetsen vind je op toetsen oefenen. Per groep: groep 3, groep 4, groep 5, groep 6, groep 7 en groep 8.