Cijferend optellen
Cijferend optellen betekent: je zet de getallen onder elkaar en telt ze kolom voor kolom op, van rechts naar links. Wat niet in een kolom past, schuif je door naar links. Hieronder het stappenplan, de fouten die kinderen vaak maken en sommen om mee te oefenen.
Liever op papier? Gratis werkbladen om te printen
Meestal in groep 5 tot en met 7
Cijferend optellen oefenen
Zet de som onder elkaar op een kladblaadje en reken hem uit. Typ dan het antwoord. Bij een fout krijg je een tip.
Het belangrijkste over cijferend optellen
- Zet de getallen onder elkaar: eenheden onder eenheden, tientallen onder tientallen.
- Begin rechts, bij de eenheden.
- Komt een kolom op 10 of meer? Schrijf het laatste cijfer op en zet de 1 klein boven de volgende kolom.
- Ga zo verder naar links en tel het doorgeschoven cijfer mee.
Veel scholen leren dit in groep 5 of 6, na kolomsgewijs rekenen.
Voorbeeld: 457 + 386 cijferend optellen
De letters boven de kolommen staan voor Honderdtallen, Tientallen en Eenheden. In de bovenste rij komen de kleine cijfertjes die je onthoudt.
| H | T | E | |
|---|---|---|---|
| onthouden | 1 | 1 | |
| 4 | 5 | 7 | |
| + | 3 | 8 | 6 |
| uitkomst | 8 | 4 | 3 |
- Eenheden: 7 + 6 = 13. Schrijf de 3 onder de streep. De 1 is een tiental: die zet je klein boven de T.
- Tientallen: 5 + 8 = 13, plus de 1 die je onthouden hebt, is 14. Schrijf de 4 op en zet de 1 boven de H.
- Honderdtallen: 4 + 3 = 7, plus 1 is 8. Schrijf de 8 op.
457 + 386 = 843. Een snelle controle: 460 + 390 = 850. Dat ligt er dicht bij, dus het antwoord kan kloppen.
Wat is cijferend rekenen?
Cijferend rekenen betekent dat je getallen onder elkaar zet en per kolom rekent met alleen de cijfers, en niet met wat ze waard zijn. Optellen is meestal de eerste som die je kind zo leert. Daarna volgen cijferend aftrekken, cijferend vermenigvuldigen en de staartdeling.
Bij cijferend optellen reken je dus alleen met de cijfers. In de tientallenkolom van het voorbeeld zeg je "5 + 8", terwijl het eigenlijk 50 + 80 is. Dat maakt het snel, en het werkt voor elk getal, hoe groot ook.
Op school heet het doorschuiven ook wel onthouden, een tiental doorgeven of tientje naar de buren. Het betekent allemaal hetzelfde: 10 eenheden worden 1 tiental, 10 tientallen worden 1 honderdtal.
Is je kind nog niet zo ver, dan begint de school vaak met kolomsgewijs optellen. Daarbij reken je wel met de hele waarde: 400 + 300, 50 + 80 en 7 + 6. Het verschil zie je naast elkaar op de pagina kolomsgewijs rekenen.
Drie getallen onder elkaar optellen
Vanaf groep 6 tellen kinderen soms drie of vier getallen tegelijk op, bijvoorbeeld de prijzen op een kassabon. Dan kan er meer dan 1 doorschuiven.
| H | T | E | |
|---|---|---|---|
| onthouden | 1 | 2 | |
| 2 | 4 | 8 | |
| 1 | 3 | 6 | |
| + | 5 | 9 | |
| uitkomst | 4 | 4 | 3 |
- Eenheden: 8 + 6 + 9 = 23. Schrijf 3, onthoud 2.
- Tientallen: 4 + 3 + 5 + 2 = 14. Schrijf 4, onthoud 1.
- Honderdtallen: 2 + 1 + 1 = 4.
248 + 136 + 59 = 443. Let op de 59: dat getal heeft geen honderdtal. Het moet dus helemaal rechts staan, onder de 8 en de 6.
Cijferend optellen met geld en kommagetallen
In groep 7 en 8 komen er kommagetallen bij. De regel is simpel: komma onder komma. Een leeg plekje achter de komma mag je vullen met een 0.
€ 12,85 + € 7,40
| 1 | 2 | , | 8 | 5 | |
| + | 7 | , | 4 | 0 | |
| 2 | 0 | , | 2 | 5 |
5 + 0 = 5. Dan 8 + 4 = 12: schrijf 2, onthoud 1. Dan 2 + 7 + 1 = 10: schrijf 0, onthoud 1. Dan 1 + 1 = 2. Samen € 20,25.
Werkblad cijferend optellen
Naast elke som staan ruitjes, zodat je kind de getallen netjes onder elkaar kan zetten. De antwoorden staan op de tweede pagina.
- Zonder onthoudengroep 5, pdf met antwoordenGratis printen
- Met onthoudengroep 5 en 6, pdf met antwoordenGratis printen
- Drie getallengroep 6, pdf met antwoordenGratis printen
- Tot 10.000groep 6 en 7, pdf met antwoordenGratis printen
Cijferend optellen: wat leert je kind in welke groep?
- Groep 4Nog niet cijferen. Wel plus en min tot 100, ook over het tiental, zoals 47 + 8. Dat is de basis voor later.
- Groep 5Optellen onder elkaar tot 1000. Op veel scholen eerst kolomsgewijs, daarna cijferend met onthouden.
- Groep 6Cijferend optellen met grotere getallen en met meer dan twee getallen onder elkaar.
- Groep 7Optellen met kommagetallen en geld, komma onder komma. Ook schatten of het antwoord kan kloppen.
Leert de school eerst kolomsgewijs rekenen, dan komt cijferend optellen wat later.
Hier gaat cijferend optellen vaak mis
- De getallen staan links tegen elkaar aan, in plaats van rechts. Bij 248 + 59 komt de 5 dan onder de 2. Laat je kind beginnen met de eenheden: die staan altijd helemaal rechts.
- Het onthouden cijfertje wordt vergeten. Je kind rekent 5 + 8 = 13 en vergeet de 1 van de eenheden. Laat het cijfertje altijd echt opschrijven, klein boven de kolom.
- Je kind schrijft het hele getal op in plaats van door te schuiven: bij 7 + 6 komt 13 onder de streep. Zeg erbij: in elk hokje past maar één cijfer.
- Een fout uit de tafel van plus. 8 + 7 wordt 14. Het stappenplan klopt dan wel, maar de uitkomst niet. Vlot optellen tot 20 helpt hier, zie automatiseren.
Tips om thuis met cijferend optellen te oefenen
- Gebruik ruitjespapier of een rekenschrift. Eén cijfer per hokje maakt de meeste fouten al onmogelijk.
- Laat je kind eerst schatten en daarna pas rekenen. Bij 457 + 386 is het ongeveer 850. Klopt het antwoord daar niet mee, dan weet je kind zelf dat er iets mis is.
- Tel samen een kassabon na. Echte bedragen onder elkaar optellen is een goede oefening voor groep 7 en 8. Meer sommen met euro's staan bij rekenen met geld.
- Kent je kind cijferend optellen goed? Dan is cijferend aftrekken de volgende stap. Daarbij leer je lenen in plaats van onthouden.
Wat ouders vragen over cijferend optellen
Wat is het verschil tussen cijferend optellen en kolomsgewijs optellen?
Bij kolomsgewijs optellen reken je met de hele waarde en begin je vaak links: 400 + 300, 50 + 80, 7 + 6. Daarna tel je de tussenantwoorden op. Bij cijferend optellen begin je rechts en reken je alleen met cijfers. Wat boven de 9 komt, schuif je door. Cijferend gaat sneller, kolomsgewijs laat beter zien wat je doet.
Waarom moet je bij cijferend optellen rechts beginnen?
Omdat wat je doorschuift altijd naar links gaat. Begin je links, dan moet je achteraf nog cijfers aanpassen. Rechts beginnen zorgt dat elk cijfer maar één keer opgeschreven hoeft te worden.
In welke groep leer je cijferend optellen?
Meestal in groep 5 of 6. Op veel scholen komt eerst kolomsgewijs optellen en daarna het cijferen.
Mijn kind rekent liever uit het hoofd. Moet het toch onder elkaar?
Sommen als 250 + 120 kun je prima uit het hoofd. Onder elkaar zetten is bedoeld voor sommen met lastige getallen, zoals 457 + 386, of voor drie getallen tegelijk. Kinderen leren op school allebei, en ook wanneer je welke manier kiest.
Verder oefenen
Alles van rekenen vind je op rekenen oefenen. Per groep: groep 5, groep 6 en groep 7.