Automatiseren groep 3, 4 en 5
Automatiseren in groep 3, 4 en 5 betekent: sommen zo vaak oefenen dat je kind ze meteen weet, zonder te tellen. Oefen hieronder tien sommen, of probeer tegen de klok hoeveel je kind er in één minuut goed heeft.
Liever op papier? Gratis werkbladen om te printen
Meestal in groep 3 tot en met 5
Automatiseren oefenen
Kies een niveau. Bij een gewoon niveau maak je tien sommen. Bij tegen de klok maak je er zoveel mogelijk in 60 seconden, en de site onthoudt je record.
Het belangrijkste over automatiseren
Bij automatiseren gaat het om snel en goed. Je kind rekent een som als 7 + 3 of 4 × 5 niet meer uit door te tellen, maar weet het antwoord meteen.
- Groep 3: splitsen tot 10, plus en min tot 10, daarna tot 20.
- Groep 4: plus en min tot 20 vlot, sommen tot 100 met hele tientallen, en de keersommen van de tafels van 1, 2, 3, 4, 5 en 10.
- Groep 5: alle tafels en de deelsommen die erbij horen.
Het beste werkt kort en vaak: vijf minuten per dag.
Wat is automatiseren?
Automatiseren betekent dat je kind een som vlot en zonder fouten kan maken, zonder erover na te hoeven denken. Eerst leert je kind hoe een som werkt, bijvoorbeeld met blokjes of op de getallenlijn. Daarna oefent het die soort som zo vaak dat het vanzelf gaat.
Op school hoor je ook het woord memoriseren. Dan weet je kind het antwoord echt uit het geheugen, zoals bij de tafels: 6 × 7 = 42. Bij automatiseren mag er nog een snelle tussenstap in het hoofd zitten, zoals bij 7 + 8: 7 + 7 = 14, dus 15.
Het verschil merk je later. Een kind dat bij 7 + 8 nog op de vingers telt, raakt bij een som als 47 + 8 het overzicht kwijt. Dat merk je ook bij redactiesommen oefenen: wie de sommen vlot kent, heeft zijn hoofd vrij voor het verhaal.
Welke sommen moet je kind automatiseren?
Dit is wat de meeste methodes in elke groep vlot willen hebben.
| Groep | Dit moet vlot gaan |
|---|---|
| 3 | Splitsen tot 10, de vriendjes van 10, plus en min tot 10, dubbelsommen zoals 6 + 6 |
| 4 | Plus en min tot 20, ook over de 10, sommen tot 100 met hele tientallen, zoals 47 + 30, en de keersommen van de tafels van 1, 2, 3, 4, 5 en 10 |
| 5 | De tafels van 6, 7, 8 en 9, alle deeltafels, en sommen met hele honderdtallen, zoals 400 + 300 |
Gaan de splitsingen nog niet vanzelf? Begin dan bij splitsen oefenen. Daarop bouwt alles verder.
Sommen tot 20: eerst slim, dan snel
Sommen over de 10, zoals 8 + 5 en 13 − 6, zijn het lastigst om te automatiseren. Je kind leert daar eerst een handige tussenstap voor. Pas als die goed gaat, gaat het om snelheid.
- Via de 10: bij 8 + 5 doe je eerst 8 + 2 = 10, en dan nog 3 erbij. Dat is 13.
- Via een dubbelsom: 6 + 7 is één meer dan 6 + 6, dus 13.
- Terug naar 10: bij 13 − 6 doe je eerst 13 − 3 = 10, en dan nog 3 eraf. Dat is 7.
Dubbelsommen die je kind uit het hoofd moet weten
| 1 + 1 = 2 | 6 + 6 = 12 |
| 2 + 2 = 4 | 7 + 7 = 14 |
| 3 + 3 = 6 | 8 + 8 = 16 |
| 4 + 4 = 8 | 9 + 9 = 18 |
| 5 + 5 = 10 | 10 + 10 = 20 |
Keersommen in groep 4
In groep 4 leren kinderen eerst wat keer betekent: groepjes van hetzelfde. Daarna gaan ze de keersommen automatiseren. Deze trucjes helpen:
- Keer 1 en keer 10: 7 × 1 = 7 en 7 × 10 = 70.
- Keer 2 is het dubbele: 8 × 2 = 16.
- Keer 5 is de helft van keer 10: 6 × 10 = 60, dus 6 × 5 = 30.
- Omdraaien mag: 3 × 5 is hetzelfde als 5 × 3. Zo hoeft je kind veel minder sommen te leren.
Per tafel staan er trucjes en oefeningen bij tafels oefenen, bijvoorbeeld de tafel van 4. Wil je kind laten zien dat het de tafels kent? Kijk dan bij het tafeldiploma.
Tegen de klok: zo werkt het
Bij tegen de klok maakt je kind zoveel mogelijk sommen goed in 60 seconden. Na een fout zie je kort het goede antwoord, en dan gaat het meteen door. De site onthoudt het record op dit apparaat.
- Laat je kind zijn eigen record verbeteren. Vergelijk niet met broertjes, zusjes of klasgenoten.
- Oefen eerst zonder klok tot de sommen goed gaan. Snelheid komt pas daarna.
- Wordt je kind gespannen van de klok? Laat hem dan weg. Rustig en vaak oefenen werkt ook.
Er is geen vast aantal sommen per minuut dat elk kind moet halen. Het gaat erom dat je kind steeds minder hoeft te tellen.
Er zijn twee tafelraces: één voor groep 4, met de tafels van 1, 2, 3, 4, 5 en 10, en één voor groep 5, met alle tafels door elkaar. Meer spellen tegen de klok, per groep, vind je bij rekenspelletjes.
Blijft rekenen heel moeizaam, ook met veel oefenen? Lees dan over de kenmerken van dyscalculie.
Gratis werkbladen automatiseren groep 3, 4 en 5
Om te printen, in zwart-wit. Tip: zet een wekker op 3 minuten en kijk hoe ver je kind komt. Doe hetzelfde blad een week later nog eens. De antwoorden staan op de laatste pagina.
- Sommen tot 10groep 3, pdf met antwoordenGratis printen
- Sommen tot 20groep 3 en 4, pdf met antwoordenGratis printen
- Sommen tot 100groep 4, pdf met antwoordenGratis printen
- Keersommen groep 4groep 4, pdf met antwoordenGratis printen
In welke groep komt automatiseren aan bod?
- Groep 3Splitsen tot 10, de vriendjes van 10 en plus en min tot 10. Aan het eind van het jaar ook sommen tot 20.
- Groep 4Plus en min tot 20 vlot, ook over de 10, sommen tot 100 met hele tientallen en de keersommen van de tafels van 1, 2, 3, 4, 5 en 10.
- Groep 5De tafels van 6, 7, 8 en 9, de deelsommen erbij en sommen met hele honderdtallen.
Wat in een groep vlot moet gaan, blijft daarna nodig. Herhaal de sommen van vorig jaar dus af en toe.
Lastige punten bij automatiseren
- Je kind blijft tellen op de vingers. Dat is in het begin normaal. Oefen dan eerst de splitsingen en de vriendjes van 10, en vraag steeds: weet je het zonder te tellen?
- Snel, maar veel fouten. Dan gaat het oefenen tegen de klok te vroeg. Ga terug naar de gewone niveaus en oefen eerst rustig tot alles goed gaat.
- Minsommen gaan veel langzamer dan plussommen. Laat zien dat ze bij elkaar horen: 9 − 4 = 5, want 5 + 4 = 9.
- Bij de keersommen verwisselt je kind de tafels en zegt het bijvoorbeeld 28 bij 4 × 6. Oefen per tafel en zeg de som hardop met het antwoord erbij.
Tips om thuis met automatiseren te oefenen
- Maak flitskaartjes met een som op de voorkant en het antwoord op de achterkant. Leg de kaartjes die je kind meteen weet apart, en oefen de rest.
- Speel met twee dobbelstenen: wie het eerst de som zegt, krijgt een punt. Voor keersommen vermenigvuldig je de ogen.
- Oefen tussendoor: in de auto, op de fiets of bij het tandenpoetsen. "Hoeveel is 6 + 7?" "En 3 × 5?"
- Vijf minuten per dag werkt beter dan een half uur in het weekend. Stop als het nog leuk is.
Wat ouders vragen over automatiseren
Wat is automatiseren bij rekenen?
Automatiseren is een som zo vaak oefenen dat je kind hem vlot en zonder fouten maakt, zonder te tellen. Denk aan sommen tot 20, sommen met hele tientallen en de tafels. Dan heeft je kind zijn hoofd vrij voor moeilijkere sommen.
Wat moet je kind automatiseren in groep 4?
Plus en min tot 20, ook over de 10, sommen tot 100 met hele tientallen, zoals 47 + 30 of 80 − 6, en de keersommen van de tafels van 1, 2, 3, 4, 5 en 10.
Welke spelletjes helpen bij automatiseren?
Spelletjes met dobbelstenen en kaarten werken goed, omdat je kind steeds een som maakt zonder dat het voelt als werken. Bijvoorbeeld memory met vriendjes van 10, of om het snelst de som van twee dobbelstenen zeggen. Op deze pagina kun je ook tegen de klok spelen en je eigen record verbeteren. Voor de tafels zijn er ook aparte tafelspelletjes.
Wat is het verschil tussen automatiseren en hoofdrekenen?
Bij hoofdrekenen reken je een som uit in je hoofd, zonder papier. Dat mag met tussenstappen, zoals 47 + 25 = 47 + 20 + 5 = 72. Bij automatiseren weet je het antwoord meteen, zonder na te denken, zoals 7 + 8 = 15 of 6 × 4 = 24. Wie de kleine sommen geautomatiseerd heeft, kan veel makkelijker hoofdrekenen met grotere getallen.
Hoe lang moet je per dag automatiseren?
Kort en vaak werkt het best: vijf tot tien minuten per dag. Liever elke dag een paar minuten dan één keer per week lang. Stop als je kind moe wordt.
Mijn kind blijft traag. Wat kan ik doen?
Kijk eerst of je kind de som snapt, bijvoorbeeld via de 10. Oefen dan kleine groepjes sommen tot ze goed gaan, en pas daarna op tijd. Blijft het lastig, bespreek het dan met de leerkracht. Die kan vertellen wat de school doet.
Verder oefenen
Alles van rekenen vind je op rekenen oefenen. Per groep: groep 3, groep 4 en groep 5.